Aanbetaling vragen als aannemer: hoeveel, wanneer en hoe je het netjes brengt

Je hebt een badkamer van €14.000 aangenomen. Volgende week ligt er voor €4.500 aan tegels, een bad en een inloopdouche bij de groothandel op jouw naam. En je hebt nog geen euro gezien. Als de klant nu afzegt — verhuizing, scheiding, "toch even wachten" — sta jij met de spullen en de rekening.

Daar is de aanbetaling voor. Niet om wantrouwen te tonen, maar om te zorgen dat jij niet de bank speelt voor iemand die je vorige week nog niet kende. De kunst zit hem in het bedrag: te weinig en je loopt risico, te veel en de klant voelt zich opgelicht voordat je bent begonnen.

Dit is geen juridisch advies — check je algemene voorwaarden en bij grote klussen je jurist of brancheorganisatie. Wel de praktijk zoals de meeste schilders en installateurs hem draaien.

Waarom een aanbetaling logisch is (en wanneer niet)

Een aanbetaling dekt drie dingen: je materiaalinkoop, je gereserveerde tijd, en het commitment van de klant. Hoe zwaarder die drie wegen, hoe meer een aanbetaling op zijn plaats is.

• Veel materiaal vooraf inkopen? Denk badkamer, keuken, grote hoeveelheden verf op kleur gemengd. Aanbetaling logisch.
• Vooral arbeid, weinig materiaal? Denk een dag binnenschilderwerk. Hier kun je vaak zonder, of met een klein bedrag.
• Nieuwe klant zonder referentie? Meer reden voor een aanbetaling dan bij de opdrachtgever waar je al drie klussen voor deed.

Bij een klus van een paar honderd euro is een aanbetaling vragen meer gedoe dan hij oplevert — dan stuur je gewoon één factuur achteraf. De aanbetaling wordt pas echt belangrijk vanaf het moment dat jouw voorinvestering pijn zou doen als het misgaat.

Hoeveel is gebruikelijk?

Er staat geen wettelijk maximum op wat je als aannemer aan aanbetaling mag vragen bij een overeenkomst van aanneming van werk. Maar "mag" en "verstandig" zijn twee dingen. Vraag je 100% vooruit, dan geef je de klant nul zekerheid en jaag je hem naar de concurrent. Het gaat om een verdeling waarbij geen van beiden een groot risico draagt.

In de praktijk zie je grofweg dit:

Type klus	Gebruikelijke aanbetaling	Reden
Klein schilderwerk (< €1.000)	0%	Materiaal is klein, factureer achteraf
Groter schilderwerk (€1.000–€5.000)	0–25%	Alleen als je fors verf/steiger voorschiet
Badkamer / verbouwing (€5.000–€20.000)	20–35% of termijnschema	Grote materiaalinkoop vooraf
Grote klus (> €20.000)	Termijnschema, geen groot bedrag vooraf	Spreid het risico over de looptijd

De grens die veel consumenten in hun hoofd hebben komt van de Consumentenbond, die adviseert om bij gewone aankopen niet meer dan zo'n 15% vooruit te betalen. Dat gaat over kant-en-klare producten, niet over een verbouwing waar jij duizenden euro's materiaal voor moet voorschieten — maar het verklaart wél waarom een klant bij "50% vooraf" zijn wenkbrauwen fronst. Weet dat je tegen dat gevoel aan praat en leg uit waaróm je het vraagt.

Termijnen zijn vaak beter dan één aanbetaling

Bij grotere klussen is één groot bedrag vooraf voor niemand fijn. De klant loopt risico, jij krijgt de vraag "waarom zoveel?". Een termijnschema lost dat op: je koppelt betalingen aan momenten in de klus.

Een veelgebruikt schema voor een badkamer:

• 30% bij opdracht — dekt je materiaalinkoop
• 40% bij aanvang / halverwege — als het sloopwerk klaar is en de leidingen liggen
• 30% bij oplevering — als alles werkt en de klant tevreden is

Zo betaalt de klant steeds voor iets dat hij ziet gebeuren, en zit jij nooit ver in de min. Die laatste 30% is bewust: hij houdt de klant scherp op oplevering en jou op afwerking. Een klant die alles vooraf betaalt, staat achteraan in de rij als er nog een kraan nagesteld moet worden.

Voor schilderwerk dat een week of langer duurt werkt hetzelfde principe: een deel bij aanvang, de rest bij oplevering. Voor een klus van één of twee dagen is dat overkill — stuur gewoon één factuur na afloop.

Hoe je het brengt zonder dat het wantrouwen uitstraalt

De toon maakt het verschil. "Ik wil eerst geld zien" klinkt als achterdocht. Leg in plaats daarvan uit wat de aanbetaling dekt:

"Voor deze badkamer koop ik vooraf voor zo'n €4.500 aan materiaal in op maat. Daarom werk ik met termijnen: 30% bij opdracht voor de inkoop, 40% als de basis staat, en de laatste 30% pas als jij tevreden bent en alles werkt."

Nu is de aanbetaling geen drempel maar een uitleg. De klant snapt dat jij geen bank bent en ziet dat de laatste termijn zíjn zekerheid is. Zet het daarna zwart-op-wit: het schema hoort in je offerte en in je opdrachtbevestiging, niet in een los appje dat achteraf niemand meer kan terugvinden.

Een paar dingen om vast te leggen:

• De momenten en bedragen van elke termijn, exact.
• Wat er gebeurt bij annulering na de aanbetaling — dat je gemaakte kosten (besteld materiaal) mag verrekenen.
• De betaaltermijn per factuur, bijvoorbeeld 14 dagen.

En als de klant weigert vooruit te betalen?

Het gebeurt: "Ik betaal pas als het klaar is, dat doe ik altijd zo." Dan is de vraag hoe groot je risico is. Bij een dag binnenwerk zonder materiaal is meebuigen prima — je verliest hooguit een dag als het misgaat. Bij een badkamer waar je €4.500 aan spullen voor moet voorschieten, is het een ander verhaal.

Blijf ook hier bij de uitleg, niet bij de eis: "Ik snap dat, maar ik koop dit materiaal speciaal voor jou in. Als ik dat voorschiet en het gaat onverhoopt niet door, sta ik met spullen die ik nergens anders kwijt kan. Daarom werk ik met een aanbetaling voor de inkoop — de rest pas als je het ziet gebeuren." Wie dan nóg weigert, geeft je gratis informatie: dit is precies de klant bij wie je later ook naar je geld mag fluiten. Soms is een klus die je misloopt op de aanbetaling een klus die je bespaard bleef.

Een tussenweg die vaak werkt: laat de klant het materiaal rechtstreeks bij de groothandel afrekenen op zijn naam. Dan schiet jij niets voor, en het risico ligt waar het hoort. Jij factureert alleen je arbeid.

De drie fouten die geld kosten

Aanbetaling vragen, maar pas factureren als je al bezig bent. Dan heb je het materiaal al gekocht en het risico al gelopen. Het hele punt is dat het geld binnen is vóór je de groothandel belt. Stuur de aanbetalingsfactuur direct bij akkoord op de offerte.

Geen aanbetaling, "want het is een aardige klant". Aardig zegt niets over solvabiliteit. De vervelendste betalers zijn vaak de vriendelijkste aan de keukentafel. Je regels gelden voor iedereen — dat is juist eerlijk.

Btw vergeten mee te rekenen. Een aanbetaling is btw-belast op het moment dat je hem factureert. Reken je 9% op je schilderwerk (zie 9% of 21% btw op schilderwerk), dan geldt dat tarief ook over de aanbetaling. Zet het netjes op de aanbetalingsfactuur, dan klopt je administratie aan het eind vanzelf.

Zet het schema één keer goed en vergeet het

Het echte gedoe zit niet in het bedrag, maar in het bijhouden: welke termijn is verstuurd, wat staat er nog open, klopt de btw over de aanbetaling met het eindbedrag? Doe je dat met de hand, dan is één vergeten deelfactuur zo gebeurd.

Wie z'n offertes met Hammerr maakt, zet het termijnschema meteen op de offerte: de klant ziet vooraf precies welk bedrag wanneer komt, en de aanbetaling en btw rollen automatisch mee in de bedragen — inclusief én exclusief. Geen rekenwerk, geen misverstand aan de keukentafel. Wil je zien hoe zo'n offerte eruitziet, lees dan ook offerte maken voor een badkamerrenovatie.

Gratis uitproberen — je eerste offertes zitten erbij. Bepaal jij het schema, doet Hammerr het rekenwerk.

Lees ook: hoe je meerwerk wél betaald krijgt · wat een klus je echt heeft opgeleverd